
Sahip Oldukların Değil,
Hakikatin Olan Sensin…
İnsan bazen sahip olduklarıyla kendini tanımlar.
Adıyla, mesleğiyle, makamıyla, kazandıklarıyla, insanların ona gösterdiği ilgiyle…
Zamanla bütün bunları kendisi zannetmeye başlar.
Sahip oldukları çoğaldıkça büyüdüğünü, takdir gördükçe değer kazandığını düşünür.
Oysa insanın en büyük yanılgılarından biri, kendisini geçici olanlarla tanımlamasıdır.
Bir gün elinden bir makam alınır, bir gün çok değer verdiği bir insan uzaklaşır, bir gün yıllarca emek verdiği bir şey sona erer. İşte o zaman kendine şu soruyu sorar:
Ben bunlar olmadan kimim?
Çünkü insan bazen kaybettiği şeyin kendisi olmadığını, yalnızca kendisini tanımlamak için kullandığı bir parçayı kaybettiğini fark edemez.
Tasavvufta hiçlik denilen hakikat, tam da burada başlar.
Hiçliği anlamak, kendini değersiz görmek değil; kendini olduğundan büyük görme yanılgısından uyanmaktır.
Nefsimiz sürekli bir şeylere tutunmak ister.
Haklı olmak ister, görülmek ister, takdir edilmek ister.
Birinin güzel bir sözüyle yükselir, olumsuz bir bakışıyla küçülür. Başkasının düşüncesini kendi değerinin ölçüsü hâline getirir.
Bir bakışa günlerce anlam yükleriz.
Bir sözü zihnimizde defalarca tekrar ederiz.
Bazen yıllar önce yaşanmış bir kırgınlığı hâlâ içimizde taşırız.
Oysa karşımızdaki insan çoktan yoluna devam etmiştir.
Biz ise o anı zihnimizde yaşatmaya devam ederiz.
Peki, gerçekten hayat mı bizi bu kadar yoruyor, yoksa biz mi geçici olanlara kalıcı bir yer veriyoruz?
Hiçi hiçe saymak, işte bu noktada bir farkındalık hâlidir.
Her sözü üzerimize alınmamayı, her davranışı kendimize verilmiş bir hüküm gibi görmemeyi, her kaybı kendi varlığımızın eksilmesi olarak değerlendirmemeyi öğrenmektir.
Bu, umursamazlık değildir.
Aksine, insanın neye gönül vereceğini, neye emek harcayacağını ve neyi içinde büyütmeyeceğini öğrenmesidir.
Çünkü her şey bizim gönlümüzde tuttuğumuz yer kadar büyür.
Varı yoka saymak ise nefsin sahiplik iddiasından vazgeçebilmesidir.
Biraz düşünelim…
Sahip olduğumuz bilgi gerçekten bizim mi?
Bize verilen akıl, öğrenme imkânı ve tecrübe olmasaydı bugün bildiklerimizi bilebilir miydik?
Kazandığımız para, edindiğimiz makam, kurduğumuz düzen…
Bunların hepsinde kendi emeğimiz vardır elbette.
Çalışırız, çabalarız, üretiriz.
Fakat bize verilen ömrü, nefesi, zamanı ve imkânları kendimiz mi yarattık?
İşte insanın burada ince bir dengeyi öğrenmesi gerekir:
Emeğini küçümsemeden, kendini her şeyin sahibi sanmadan yaşayabilmek.
Tasavvufta kul olmak, kendi varlığını inkâr etmek değildir.
Kendi aczini, ihtiyacını ve Rabbine olan bağlılığını bilmektir.
İnsan elinden geleni yapar ama her şeyin kendi kontrolünde olmadığını da kabul eder.
Bazen çok istediği bir şey gerçekleşmez.
Bazen bütün kapıları çaldığını düşünür ama bir türlü açılmaz.
Bazen de kaybettiği bir şeyin ardından yıllar sonra dönüp baktığında, o kaybın kendisine başka bir kapı açtığını görür.
İşte tevekkül burada anlam kazanır.
Tevekkül, hiçbir şey yapmadan beklemek değildir.
Elinden gelen gayreti gösterdikten sonra sonucu Rabbine bırakabilmektir.
Her istediğimizin bizim için hayırlı olmayabileceğini, bazen de anlayamadığımız bir hikmetin içinde bulunduğumuzu kabul edebilmektir.
Hiçlik, kendini yok etmek değil; benlik iddiasını yumuşatmaktır.
İnsan “Ben yaptım, ben başardım, ben bilirim” dediğinde kendine verilen imkânları unutabilir.
Fakat “Ben hiçbir şeyim” diyerek kendi değerini de inkâr etmemelidir.
Çünkü Rabbimiz insana değer vermiş, ona akıl, irade, vicdan ve sorumluluk vermiştir.
Mesele, kendimizi değersizleştirmek değil; değerimizi başkalarının takdirine, sahip olduklarımıza ve geçici unvanlarımıza bağlamamaktır.
Bir insanın makamı değişebilir ama insanlığı değişmek zorunda değildir. Parası azalabilir ama gönül zenginliği eksilmek zorunda değildir.
İnsanlar onu alkışlamayabilir ama yaptığı iyiliğin kıymeti ortadan kalkmaz.
Asıl zenginlik, elindekiler çoğaldığında kibirlenmemek; eksildiğinde de kendini eksilmiş hissetmemektir.
Bu farkındalık hayatın tam içinde yaşanır.
Evladına sarılırken, eşini dinlerken, bir insanın gönlüne dokunurken, işini yaparken…
Sahip olduklarının kıymetini bilirken onları kaybetme korkusuyla yaşamamayı öğrenirken…
Bazen de gerçekleşmeyen bir dileğin önünde durup kendine şu soruyu sorabilmektir:
Ben gerçekten bu şeyi mi istiyordum, yoksa onun bana kazandıracağını düşündüğüm kimliğe, değere ve güven duygusuna mı tutunuyordum?
Belki de bazı şeyleri bu kadar zor bırakmamızın nedeni, onların kendisinden çok, bize hissettirdiklerini kaybetmekten korkmamızdır.
Bir ilişkinin içinde sevilmiş hissetmeyi, bir makamın içinde değerli olmayı, bir başarının içinde yeterli olduğumuzu kanıtlamayı ararız.
Oysa insanın değeri bunların hiçbirine bağlı değildir.
Kendimizi başkalarına kanıtlamak zorunda olmadığımızı anladığımızda, gönlümüzde büyük bir özgürlük başlar.
Belki de bu yolculuğun en güzel tarafı şudur:
Elimizdekilere şükretmek ama onlara esir olmamak…
İnsanları sevmek ama kendimizi onların davranışlarına mahkûm etmemek…
Emek vermek ama sonucu zorla oldurmaya çalışmamak…
Başarmak ama başarıyla büyüklük taslamamak…
Çünkü her şey geçicidir.
Bize düşen, geçici olanı kalıcı sanmadan, elimizdeki emaneti en güzel şekilde yaşayabilmektir.
Hiçlik, insanın kendinden vazgeçmesi değil; kendini her şeyin merkezinde görme hâlinden vazgeçmesidir.
İnsan bunu anladığında ne sahip olduklarıyla büyüklük taslar ne de kaybettikleriyle kendini küçültür.
Artık bilir ki sahip oldukları bir emanettir, yaşadıkları bir tecrübedir, karşılaştığı insanlar birer hayat yolculuğudur.
Ve bütün bu yolculuğun içinde asıl mesele, insanın gönlünü neye bağladığıdır.
Belki de gerçek özgürlük, hiçbir şeye sahip olmamakta değil; hiçbir şeyin seni kendine sahip kılmasına izin vermemektedir.
Rabbim gönlümüzü geçici olana esir etmesin.
Bize sahip olduklarımızın kıymetini bilmeyi, kaybettiklerimizin ardından hikmeti aramayı ve her hâlimizde O’na güvenerek yaşamayı nasip etsin. 🤲

